निराजन घिमिरे
ईटाली पुगेर दोश्रो विश्व यु द्ध ल डेका चितवनका लाहुरे बा ले मनाए १०३ औं जन्मोत्सव
उज्यालो नेपाल, जेठ २९, चितवन- ईटाली पुगेर दोश्रो विश्व यु’द्ध ल डेका चितवनका “लाहुरे बा” मान बहादुर थापाले आफ्नो १०३ औं जन्मोत्सव मनाएका छन् ! आज जेठ २९ गते पर्न गएको उनको जन्मोत्सव उनकै निवास रत्ननगर १६ हात्तिगाड़ेमा मनाईएको हो! रत्ननगर नगरपालिकाकी उपमेयर बिमला दुवाडिको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न भएको उक्त कार्यक्रममा परिवारजन र इस्टमित्र मिलेर मान बहादुर थापालाई दिर्घ जिवनको शुभकामना दिनुका साथै आशिर्वाद समेत ग्रहण गरेका थिए । थापा रत्ननगर १६ का वडाध्यक्ष हेमराज थापाका हजुरबुबा हुन्!
बि. सं १९७४ सालमा चितवनको पहाडी गाउँ काउलेमा जन्मिएका थापाले अङ्ग्रेजहरुको तर्फबाट द्दितिय विश्व यु’द्द समेत लडेका थिए । प्रथम विश्व यु’द्धको २० वर्षपश्चात् अर्थात् सन् १९३९ सेप्टेम्बर १ मा जर्मनीले पोल्याण्डमाथि आ’क्रमण गरेर दोस्रो विश्व यु’द्धको सुरूवात ग¥यो । त्यसपछि बेलायतले जर्मनीमाथि आ’क्रमण ग¥यो । त्यसैबेला बेलायती गोर्खा सैनिकबाट ल’डाइँमा प्रतिनिधित्व गर्ने एक साक्षी हुन्– रत्ननगर १६ स्थित हात्तीगाडेका १०३ वर्षीय मानबहादुर थापा क्षेत्री अर्थात् ‘लाहुरे बा’ ।
नेपालका प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरले बेलायतको सहयोगका लागि आठ÷आठ हजारका १२ वटा टिम गरी करिब एक लाख नयाँ रि’क्रुट भर्ना गरी यु’द्धमा पठाएका थिए । तीमध्ये ४९०६० नम्बरका हुन् उनी । दोस्रो विश्व’यु’द्धका थोरैमात्र जीवित साक्षीमध्येका एक हुन् उनी । शताव्दी पुरुष भै सक्दा पनि ‘लाहुरे बा’को जोश र जाँगर युवाको भन्दा कम छैन ।
उनी भन्छन्, ‘इटालीको तारजुमा रहेर ब्रिटिस गोर्खा सेनाका तर्फबाट अविरल रुपमा १८ महिनासम्म ल’डाइँ गरियो । त्यसताका घा’इते साथीलाई स्टेचरमा राखेर उ’द्धार कार्यमा कार्यमा म खटिएको थिएँ ।’
उनी भारतको बकुल्ला छाउनीमा चौथो गोर्खा पल्टनबाट खटिएर इटाली गएका थिए । त्यसबेला इटालीका शासक मुसोलिनी र जर्मनीका शासक हिटलर थिए । दोस्रो विश्व’यु’द्ध सबैभन्दा भया’वह र मानवसभ्यतामा प्रभाव पार्ने यु’द्ध मानिन्छ । ब्रिटिस साम्राज्य र राष्ट्रमण्डलका अधिकांश देशसहित फ्रान्स एउटा गठबन्धनबाट लडा’इँमा भाग लिएका थिए भने अर्कोतर्फ जर्मनी लगायत केन्द्रीय शक्तितर्फका देश ल’डाइँमा सामेल थिए ।
यु’द्धमा ब्रिटिस सेनाले जर्मनीलाई प’रास्त गरेपछि उनी रिलिजमा घर फर्किएका हुन् । उनी भन्छन्, ‘आवश्यक परेका बेला ल’डाइँमा जाने शर्तबमोजिम रिलिजमा घर फर्किएँ । पछि ल’डाइँ ल’ड्नु नपरेपछि घरगृहस्थी जीवनमा लागेँ ।’ ल’डाइँमा उनले सेक्सन १५ का हबल्दार साथी दिलबहादुर तामाङलाई गु’माएका थिए । उक्त घ’टना सम्झँदै उनी भन्छन्, ‘जर्मनी सेनाले गो’ली बर्साउँदा मेरो गन्जी नै ड’ढेर गयो । म बल्लतल्ल जोगिएँ । तर, एउटै सेल्टरमा रहने मिल्ने साथी दिलबहादुरको छातीमै गो’ली लाग्यो । मैले अत्यन्त मिल्ने साथीलाई गु’माएँ ।’
जागिरको प्रसंगमा उनी भन्छन्, ‘म २० वर्षको उमेरमा लाहुरे बन्न भारत गएको हुँ । १८ महिनासम्म तालिम लिएँ । हिमाञ्चल प्रदेशको झागुमा ल’डाइँ कौशल सिकेँ । चौथो गोर्खा पल्टनबाट पानीजहाजमा ११ दिन लगाएर समुन्द्रपारीको इटालीको तारजुमा पुग्यौँ । १० दिन इटालीमा बसेपछि जर्मनी र जापानसँग ल’डाइँ गरियो । लडाइँमा जर्मनीले हात उठाएपछि नेपाल फर्किएको हुँ ।’
थातथलो काउले फर्किएर गृहस्थी जीवनमा लागेका मानबहादुरको ३६ वर्षको हुँदा घर ज’लेर खरानी भयो । घरसँगै पल्टनको महत्वपूर्ण कागजात पनि ज लेर न ष्ट भयो । उनी भन्छन्, ‘चौथो गोर्खा पल्टनमा भएका सबै साथीहरुले पेन्सन पाए । म भने कागजपत्र जलेर प्रमाण पु¥याउन नसक्दा पेन्सिन पाउनबाट वञ्चित भएँ ।’ २०१८ सालमा काउलेबाट हात्तीगाडे झरेका उनी खेती किसानीमै लागे । २०÷२५ वटा गाईवस्तु पाल्नु उनको खान्दानी परम्परा नै हो ।
त्यही परम्परालाई निरन्तरता दिँदै अहिले पनि उनका नाति/नातिनी बुहारी युवराज/जमुनाले गंगाजमुना गाई फार्म खोलेका छन् भने पनातीले यतिबेला बाख्रा फर्म खोल्ने तरखर गर्दै छन् ! उनका ६ छोरा छन् । उनी माइला छोरासँग बस्छन् । एउटा नाति हेमराज थापा रत्ननगर १६ का वडाध्यक्ष हुन् । उनका छोराहरु, १० नाति विभिन्न पेसा व्यवसायमा आवद्ध छन् ।
उनी भद्रकाली माविका संस्थापक अध्यक्ष हुन् ।
विभिन्न सामाजिक संघसंस्था एवम् धार्मिक कार्यमा संलग्न उनी तत्कालीन गाउँपञ्चायतको कोषाध्यक्ष र सदस्य भएका थिए । अहिले उनी ब्रह्मज्ञानी अर्थात् अद्वैत संस्थामा क्रियाशील छन् । उनी स्पष्टसँग बोल्छन् । गीता र धार्मिक ग्रन्थहरु सजिलैसँग पढ्न सक्छन् । घरमा हेरचाह गर्ने उनी नै हुन् । उनी केही न केही काम नगरी बस्नै सक्दैनन् । घरमा मात्र होइन, गाउँकै भरोसाका व्यक्ति हुन् उनी ।
केहि वर्षसम्म दैनिक सात बोरासम्म घाँस का’ट्ने उनलाई चितवनका तत्कालीन प्रमुख जिल्ला अधिकारी विनोदप्रकाश सिंहले जिल्ला प्रशासन कार्यालयमै बोलाएर दोसल्लासहित सम्मान गरेका थिए । उनी भन्छन्, ‘पहिलेदेखि नै पशुपालनमा लागियो । २५ वटासम्म गाई, भैंसी पालियो । एक महिनामा तीन टिन घिउ बनाएर बेच्ने मै हुँ । सुका माना घिउ खाएको मान्छे हुँ ।’
झट्ट हेर्दा उनलाई १०३ वर्षको भनेर विश्वास गर्न गाह्रो पर्छ । उनी अझै फुर्तिला छन् । भन्छन्, ‘९६ वर्षमा मुटुमा स’मस्या भएर पेस’मे’कर जोडेर बाँचेँ । भविष्यवाणी गर्ने पल्टने साथीले १०६ वर्ष त सजिलै बाँच्छस् भनेको थियो, यसअघिका सबै घ टनाक्रम मिल्दै आएको छ । मलाई पनि बाँच्छुजस्तो लागेको छ । जन्मदिनको अवसरमा लाहुरे बा लाई हाम्रो पनि धेरै धेरै शुभकामना !
