महि’नावारी भएको कति दिनमा ग’र्भ बस्छ ?
म ३० वर्षीय व्यक्ति हुँ । विवाह गरेको आठ महिना भयो, तर आजसम्म श्रीमतीसँग कुनै अस्था’यी साधन प्रयोग नगरी स’म्पर्क गरिरहेको छु । जहिले पनि स्ख’लन हुने बेलामा लिं’ग बाहिर निकाल्छु, तर निकाल्दा एकदम गार्हो हुन्छ, निकाल्न मनै लाग्दैन । श्रीमतीलाई कुनै औषधि प्रयोग गरूँभन्दा अस’र हुन्छ, पछि बच्चा नर’हन सक्छ भनेर मान्दिनन् । त्यसैले तपाईंसँग सल्लाह लिन चाहन्छु । कुन औषधि प्रयोग गर्दा राम्रो होला ? अनि महि’नावारी भएको कति–कति दिनमा गर्भ रहन सक्छ ? महिनावारी भएदेखि कुन–कुन दिनमा चाहिँ ढुक्क’साथ स’म्पर्क गर्न सकिन्छ ? कृपया स्पष्ट पारिदिनुहोला । डी.के. –३७८४
बा’ह्य स्ख’लन
तपाईंलाई थाहै होला, म’हिलामा महिनामा एकपल्ट मात्र डि’म्ब निष्का’सन हुन्छ । गर्भ रहन पुरुषबाट आएको शु’क्र’कीट र डि’म्बको मिलन जरुरी हुन्छ । त्यसैले वी’र्य स्ख’लन यो’निभित्रै भएको स्थितिमा पनि डि’म्ब निष्कासनको समयसँग मिल्नु आवश्यक छ । ग’र्भ नरहोस् भनेर लिं’ग झिक्ने अर्थात् बा’ह्य स्खल’न विधि विशेष गरेर किशोर–किशोरी तथा युवा–युवतीमाझ प्रायः अप’नाइने उपायमध्ये एक हो । वी’र्य स्ख’लन हुनु ठीक अघि लिं’ग यो’निबाट झि’क्ने यो विधि अपनाए पनि अभ्य’स्त नभएका व्यक्तिका लागि प्रभावकारी तरिकाले अवल’म्बन गर्न भने गार्हो हुन्छ ।
अब वी’र्य स्ख’लन हुनै लाग्यो भनेर (Point of No Return) पुगेको राम्ररी थाहा नपाउँदा लिं’ग झिक्न ढिलो भइनिस्केको वी’र्य यो’निभित्रै वा यो’निक्षेत्र’मा लाग्न सक्छ । यसले प्रभाव’कारिता कम त हुने नै भयो, फेरि तपाईंले भन्नुभएजस्तै वी’र्य स्ख’लनको त्यो बेलामा लिं’गलाई सक्दो यो’निमै राख्न मन लाग्ने हुनाले यसलाई निकाल्न एक हदसम्म अस’जिलो नै हुन्छ । यस्तो क्रियालाई अंग्रेजीमा Coitus Inter’ruptus भनिन्छ । ग्रिक भाषामा Co’itus को अर्थ यौ’नसम्प’र्क र Interr’uptus को अर्थ रोक्नु भन्ने हुन्छ । यौ’नस’म्पर्कको त्यो उत्क’र्षमा पुग्ने बेलामा रो’क्न मन नलाग्नुमा स्वाभाविकता छ ।
विभिन्न अध्ययनले १५ देखि २५ प्रतिशतसम्म ग’र्भ रोक्न नसकेको Fa’ilure Rate अवस्था देखाएको छ । यसले गर्भ रहने सम्भावना केही कम गरे पनि यौ’नरो’ग तथा एच’आई’भी स’र्न भने सक्छ । ग’र्भ तथा यौ’नरोग तथा ए’चआई’भी दुवैबाट बच्न क’न्डमका साथै अरू प्रभावकारी ग’र्भनिरोध’का उपायको प्रयोग पनि आवश्यक छ ।
गर्भनि’रोधको कुरा
विवाहित जीवनमा यौ’नस’म्पर्क पर्याप्त मात्रामा गरिने भएकाले ग’र्भ नरहोस् भन्नाका लागि भरपर्दो गर्भनि’रोधको उपाय अपनाउनु नै श्रेयष्कर हुन्छ । छोटो समयका लागि गर्भनि’रोध चाहिएमा क’न्डम, खाने च’क्की तथा तीन महिने सु’ई निकै प्रभावकारी उपा’यहरू हुन् । कप’र–टी र नरप्ला’न्ट केही लामो समयका लागि उपयुक्त साध’न हुन् । यी साधनको प्रयोग सुरु गर्नुअघि परिवार नियोज’न से’वा केन्द्र, प्रज’नन स्वा’स्थ्यका सेवा केन्द्र वा अस्पता’लबाट यी साधनको प्रयोगका बारेमा राम्रोसँग परा’मर्श लिनु राम्रो हुन्छ । सो गर्दा साधनहरूका बारेमा वि’स्तृत रूपमा थाहा हुने मात्र होइन, कुन सा’धन आफूलाई सबैभन्दा उप’युक्त हुन्छ, आफैं’ले रोज्न पाइन्छ । अरूले तपाईंका लागि यो सा’धन प्रयोग गर्नुहोस् भनेर सल्लाह दिनु उप’युक्त मानिँदैन, किनकि यो कुरा प्रयोग गर्ने व्यक्तिको रोजाइमा भर पर्ने गर्छ ।
गर्भनि’रोधका प्रत्येक साधनका केही अ’सर हुने भए पनि ती सामान्य किसिमका हुन्छन् र बिस्ता’रै कम भएर जान्छन् । प्रयोगमा अ’भ्यस्त भएपछि सो चा’सोको विषय पनि बन्दैनन् । यहाँ तपाईंले नि’र्धक्क यौ’नआ’नन्द प्राप्त गर्न जुन सहयोग पाउनुहुन्छ त्यसको महत्व धेरै नै छ । अर्को कुरा, गर्भनिरो’धका अस्था’यी साधनको प्रयोग गर्न बन्द गरेपछि फेरि ग’र्भ नरहने भन्ने कुरामा कुनै सत्यता छैन । तपाईंले प’रामर्श लिन जाँदा थाहा पाउनु हुनेछ कि यी सा’धन सही तरिकाले प्रयोग गरिएको हुनुपर्छ, नत्र ग’र्भ रहन सक्नेबारेमा सचेत गराउँछौं । स्था’यी ब’न्ध्याक’रणको हकमा मात्रै हामी पु’नः ग’र्भ नरहने कुरा गर्छाैं ।
ग’र्भ नरह’ने सुरक्षित समय कुन होला ?
सामान्यः रूपमा भन्नुपर्दा ग’र्भधारण हुनका लागि मुख्य रूपमा १. डि’म्ब नि’ष्कासन, २. यौ’नस’म्पर्क, ३. वी’र्य स्ख’लन, ४. डि;म्ब नि’षेचन तथा ५. डि’म्ब रोप’णजस्ता कुरा हुनु आवश्यक छ । शु’क्रकी’टसँग मिलन हुन डि’म्ब निस्केको बेलामा हुनु जरुरी छ । डि’म्ब महिनाको एकपटक मात्र निष्का’सन हुने गर्छ । डि’म्ब निष्कासन हुने समयनजिक ग’र्भ रहने सम्भावना बढी हुन्छ ।
यसै सन्दर्भमा महत्वपूर्ण बुझ्नुपर्ने कुरा के भने डि’म्ब निस्केको यस्तै १४ दिनमा महिनावारी सुरु हुन्छ । डि’म्ब निस्केको यस्तै २४ घण्टा वा सोभन्दा केही बढीसम्म बाँच्छ भने महिलाको प्र’जनन अ’ङ्गभित्र शु’क्रकीटहरू ७२ घण्टा वा त्योभन्दा बढी बाँ’च्न सक्छ, त्यसैले डि’म्ब निस्कने केही अघिको र केही दिनपछिको समयलाई ग’र्भधारणका दृष्टिले असु’रक्षित काल मानिन्छ । महि’नावारी ठीक २८ दिनमा न’भई ढिलो–चाँडो हुन्छ भने ६ महिनासम्मको महि’नावारीका दिनहरूलाई विचार गर्नुपर्छ ।
सबैभन्दा छोटो महि’नावारीबाट १८ दिन घटाउँदा ग’र्भवती हुन सक्ने पहिलो दिन पत्ता लाग्छ भने सबैभन्दा लामो दिनबाट ११ दिन घ’टाउँदा ग’र्भवती हुन सक्ने अ’न्तिम दिन पत्ता लाग्छ । उदाहरणका लागि यदि कुनै म’हिलाको महिनावारी चाँडोमा २४ दिनको र ढिलोमा ३१ दिनको हुने रहेछ भने २४–१८= ६ हुन्छ, अर्थात् छैटौं दिनदेखि स’म्भोग गर्दा ग’र्भ रहन सक्छ । ३१–११= २० हुन्छ, अर्थात् २० औं दिनभन्दा पछि यौ’नस’म्पर्क गर्दा हुन्छ । माथिको हिसाबबाट तपाईंले पक्कै पनि के जवाफ पा’इसक्नुभएको छ ।’
