काठमाडौं : नेपालमा हजारौं युवा र निहत्था प्रदर्शनकारीहरूमाथि घातक हतियार (गोली) चलाउन देशका पूर्व प्रहरी प्रमुख चन्द्र कुबेर खापुङले आदेश दिएको बीबीसीको एक अनुसन्धानले खुलासा गरेको छ।
भदौ २३ गते काठमाडौंमा मारिएका १९ जनामध्ये स्कुलको पोशाकमा रहेका एक किशोर पनि थिए। भीडबाट टाढा जाँदै गर्दा उनको टाउकोको पछाडि गोली लागेको थियो। यस घटनामा दर्जनौं मानिस घाइते भएका थिए।
राजनीतिक भ्रष्टाचारविरुद्ध हप्तौंदेखि गुम्सिएको आक्रोशपछि जेन-जी भनेर चिनिने युवा पुस्ताले गरेको यो प्रदर्शनपछि थप आन्दोलन चर्किएको थियो। जसको फलस्वरूप भदौ २४ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिएका थिए।
बीबीसी वर्ल्ड सर्भिसको टोलीले भदौ २३ को घटनाक्रमको विस्तृत विवरण भएको प्रहरीको एक आन्तरिक कागजात फेला पारेको दाबी गरेको छ।
यसले ‘पिटर १’ कल साइन प्रयोग गर्ने व्यक्तिले कर्फ्यू लागू भएको १० मिनेटपछि आफ्ना अधिकारीहरूलाई ‘आवश्यक बल प्रयोग गर्न’ आदेश दिएको देखाउँछ। यो आदेश फिल्डमा रहेका अधिकारीहरूले गोली चलाउन पटक-पटक अनुमति मागेपछि दिइएको थियो।
वाकेटकीबाट सञ्चारका लागि प्रयोग गर्न प्रहरीमा कल साइन राखिन्छ। ‘पिटर १’ प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) का लागि प्रयोग हुने कल साइन हो।
खापुङले आफूले उक्त आदेश दिएको कुरा अस्वीकार गरेका छैनन्। तर, नेपाल प्रहरीले भने सरकारी सुरक्षा समितिको अनुमति पाएपछि र कानुनअनुसार बल प्रयोगका अन्य सबै उपाय अपनाइसकेपछि मात्र यस्तो आदेश दिइएको जनाएको छ।
जेन-जी आन्दोलनपछि अवकाश पाएका खापुङले बीबीसीको प्रतिक्रियाको अनुरोधलाई भने जवाफ नदिएको रिपोर्टमा उल्लेख छ।
बीबीसीले परीक्षण गरेको भिडिओ प्रमाणअनुसार सो दिन ज्यान गुमाउने १९ जनामध्ये सबैभन्दा कान्छा, १७ वर्षीय श्रीयम चौलागाईं निहत्था थिए र उनी घटनास्थलबाट बाहिरिने प्रयास गरिरहँदा मारिएका थिए।
भदौ २३ गतेका घटनाहरूबारे अहिले सार्वजनिक छानबिन भइरहेको छ तर यसको प्रतिवेदन आउन बाँकी छ। अहिलेसम्म कसैलाई पनि कारबाही गरिएको छैन। त्यस्तै, आगामी फागुन २१ गते आम निर्वाचन हुँदैछ।
बीबीसीले ४ हजारभन्दा बढी भिडिओ र फोटोहरूको विश्लेषण गरेर यस घटनाको सिलसिलेवार विवरण तयार पारेको उल्लेख गरेको छ।
